
Ku ndodhen dhe çfarë bëjnë në jetë ata që emigruan në SHBA në njëzet vitet e fundit? Roland Tasho u bën portret dhe i fut në albumin "I Speak Albanian"
Dhe si e lexon një ekspozitë ministri i Kulturës
Arkitekt në Florida, shitës në dyqan mishi në Nju Jork, po edhe berber në Nju Jork, polic në Manhatan, futbollist në Nju Xhersi, kërkues shkencor në institut shëndeti në Çikago, tregtar në Konektikat, neuropsikolog në Uashington, shef i një restoranti në Kaliforni, instruktor i arteve marciale në Miçigan, një bektashi po në Miçigan, prift në Boston, studentë në Nju Xhersi, studente në Harvard, studentë dhe nxënës kudo, ikonograf, piktor, profesor violine, soprano, biznesmen, kitarist, gjuhëtar, historian, një Miss Massachussetts, familje klasike me katër anëtarë në Kaliforni, me pesë, gjashtë e shtatë anëtarë në Filadelfia.
Këto punë bëjnë dhe në këto vende ndodhen ata që emigruan në SHBA në njëzet vitet e fundit. Roland Tasho i ka bërë portret komunitetit shqiptar në SHBA dhe i ka futur në albumin "I Speak Albanian".
Është albumi i radhës i Tashos që merret me Shqipëritë satelite në botë, që u paraqit në formën e ekspozitës dje në mbrëmje në Muzeun Historik Kombëtar. Meqë kjo punë është mbështetur nga Ambasada Amerikane në Tiranë dhe Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, të pranishëm ishin ambasadori John Withers dhe ministri Ferdinand Xhaferaj.
Ambasadori Withers, duke bërë lojë me titullin e ekspozitës, shprehu keqardhjen që në gjatë qëndrimit në Shqipëri nuk pati mundësi të mësojë shqipen, "këtë gjuhë kaq të bukur", gjuha e shumë prej atyre që ai i quan kontribues në vendin e tij.
Ambasadori përmblodhi me dy fjalë historinë e diasporave shqiptare nëpër botë, duke i vënë një shenjë të veçantë komunitetit të arbëreshëve në Itali, meqë një tjetër rrugëtim i shqiptarëve më i gjati, ai drejt Amerikës, pak ka që ka bërë një shekull. Por sipas tij ata "i kanë madhështuar SHBA, pasuruar dhe sofistikuar."
Kujtoi Fan Nolin që studioi në Harvard dhe jetoi në Boston; Faik Konicën, ambasadorin e parë të Shqipërisë që shërbeu për një periudhë të gjatë në SHBA.
"Ju do të shihni personalitete që kanë dhënë shumë për vendin tim, por do të shihni edhe persona të thjeshtë që ndoshta i njihni", tha ambasadori, duke e quajtur modest kontributin e Ambasadës Amerikane krahasuar me atë që jep ekspozita e Roland Tashos.
Ministri i Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve që e ka zakon t'i fillojë prezantimet me ndonjë strofë poezie kur është para artistësh, ose me ndonjë fjalë të urtë folklorike e popullore, donte ta fillonte ndryshe, sepse rasti në fjalë "është krejt i veçantë".
Ministri i Kulturës e nisi me kujtimet e para si ministër, afro tetë muaj para ose saktësisht tetë muaj para, kur kreu i qeverisë Berisha e kishte emëruar ministër.
E kishte përjetuar si një kënaqësi të madhe sepse do të provonte "emocione dhe kënaqësi që të fal puna me artin dhe kulturën". Nuk vonoi dhe ndodhi siç ia kishte ndjerë zemra.
Edhe ekspozita e Roland Tashos këtij "artisti të apasionuar pas artit të fotografit" i sjell para syve ministrit të Kulturës një Shqipëri tjetër. Këtë arrin ta bëjë "arti që nuk kapet pas trillimeve por pas një realiteti", një produkti kulturor që shqiptarët kanë krijuar në SHBA.
Qysh në fillim të projektit të Tashos, Ministri kishte vënë re se tek fotografi "nuk shfaqej thjesht dëshira e një artisti që i është nënshtruar muzës së tij, përkundrazi, objektivi i tij përhapej përtej kontinentit evropian, të cilin Tasho me aparatin e tij tashmë e kish eksploruar."
Ekspozita i thotë ministrit "diçka që ka gjetur konsensus të gjerë në botë: se Shtetet e Bashkuara të Amerikës është vendi i mundësive, të jep një start të barabartë që më i afti dhe më i përkushtuari të ecë përpara. Prandaj Shqipëria dhe vende të tjera kanë hedhur sytë nga SHBA."
Ministri kishte një fjalim të përgatitur por nuk ia hodhi sytë. Sipas asaj fjale - është vënë re se fjalimet e këtij ministri nuk kalojnë në dorë censori, pra janë bruto dhe tmerrësisht fëminore - që iu shpërnda medias më pas, ministri mendon se shumë prej bashkëkombasve tanë kanë mundur të afirmojnë aftësitë, vlerat e tyre humane dhe profesionale, falë sistemit social dhe demokratik të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Ministri paskësh bindjen se "shqiptarët asnjëherë nuk kanë përjetuar ndiesinë e diskriminimit dhe përçmimit në këtë vend, përkundrazi, ata janë ndierë si qytetarë të botës së lirë, me të gjitha të drejtat dhe shanset e barabarta që zotëron një vend si Amerika, i cili i ka ofruar botës një model unik në zhvillimin dhe përparimin e mëtejshëm të demokracisë dhe jetës sociale në shoqërinë e sotme."
E kush nuk e ka admiruar muzikën e Blues Brothers, pyet ministri. Duhet ta ketë fjalën për aktorin me origjinë shqiptare që luan në filmin "Blues Brothers". E kështu me radhë deri sa u tërhoq në vend ministri me qëndrimin e tij prej Nosferatu që nuk e llogarit frikën nga dritat.
Roland Tasho bëri dy falënderime dhe i ftoi njerëzit të shohin ekspozitën. Tasho është autor i "Shqipëria tjetër 1992-2002. dhjetë vjet nga integrimi shqiptar në Itali", "Urëndërtuesit. Emigrimi shqiptar në Zvicër", "Qëndresa në sytë e Kosovës", "L'Albania si scopre", "Një kalvados më Robert Schwartz-in".
Prezantimi i ekspozitës krijoi një ide rozë për shqiptarët e Amerikës, po edhe një ndjenjë të përzierë për shqiptarin e Shqipërisë në rang ministri kulture.